1 listopada Kościół obchodzi radosną uroczystość Wsystkich Świętych. W tym dniu czcimy tych wszystkich, którzy swoje życie przeżyli w łączności z Chrystusem, idąc Jego drogą i naśladując Go. Chodzi nie tylko o tych, którzy są powszechnie znani i otaczani kultem (np. św. Faustyna, św. o. Pio, bł. Matka Teresa z Kalkuty, św. Teresa z Lisieux i wielu innych), ale także o tych, którzy pozostają anonimowi.
W początkach chrześcijaństwa nie oddawano publicznej czci nikomu ze stworzeń - ani ludziom, ani nawet aniołom. Jednak już w Nowym Testamencie można dostrzec pewne ślady początku czci świętych. Pochwały, jakie daje sam Jezus św. Janowi Chrzcicielowi (Mt 11, 7-11), cześć, z jaką św. Paweł wyraża się o Abrahamie (Rz 4, 18-22) i Melchizedeku (Hbr 5, 7; 7, 1-4), genealogia Dawida jako prarodzica Jezusa Chrystusa (Mt 1, 1-17; Łk 3, 23-38), podziw dla bohaterskiej śmierci św. Szczepana (Dz 6-7) - wszystko to naprowadza na wiarę pierwotnego Kościoła, że osoby te są nie tylko zbawione i cieszą się chwałą w niebie, ale że mają także moc wspierania swoich braci na ziemi przez orędownictwo za nimi.
Wizerunki Najświętszej Maryi Panny w katakumbach przedstawiające Ją w aureoli, w postawie siedzącej na tronie, są pierwszym wyraźnym śladem Jej kultu w chrześcijaństwie. Sobór powszechny w Efezie (431), zwołany w obronie tytułu Boskiego Macierzyństwa Maryi, przyczynił się do rozszerzenia i pogłębienia kultu Maryi. Od tego czasu Kościół zaczyna obchodzić święta ku Jej czci i stawiać świątynie ku Jej chwale. Poeci chrześcijańscy układają hymny i publiczne modlitwy, które wchodzą także do liturgii.
Spośród świętych na pierwszym miejscu doznają czci męczennicy. Pilnie spisuje się okoliczności ich śmierci w tak zwanych Aktach męczeństwa, stawia się im nagrobki, sprawuje się na ich grobach obrzędy liturgiczne, wzywa się ich pośrednictwa. Od IV w. natrafiamy na wyraźne ślady kultu wyznawców. Do pierwszych, którzy zasłużyli sobie w Kościele na kult publiczny, należeli św. Hilary z Poitiers (+ 368), św. Ambroży (+ 397) i św. Marcin (+ ok. 397-401) na Zachodzie, a na Wschodzie: św. Paweł Pustelnik (+ 342), św. Antoni Pustelnik (+ 356), św. Efrem (+ 373) i św. Bazyli (+ 379).

Kościół nie wszystkim świętym daje jednakową rangę. Wyraźnie w swojej liturgii wyróżnia Maryję - tak co do liczby Jej świąt, jak i ich klasy. Po Matce Bożej wyróżnia kult św. Józefa, następnie kult św. Jana Chrzciciela i Apostołów, aniołów, świętych doktorów, zakonodawców, męczenników. Wprowadzenie gradacji: uroczystość, święto, wspomnienie obowiązkowe i wspomnienie dowolne jest wyraźnym tego potwierdzeniem. Ostatnia reforma kalendarza i liczne beatyfikacje i kanonizacje pontyfikatu Jana Pawła II wprowadziły ważną nowość - dla podkreślenia uniwersalizmu swego przeznaczenia Kościół przypomina świętych wielu ras i kontynentów.

Kanonizacja to uroczyste ogłoszenie kogoś świętym. Poprzedza ją zwykle beatyfikacja - ogłoszenie kogoś błogosławionym. Oba te wydarzenia poprzedza zawsze proces kanoniczny (zwany odpowiednio kanonizacyjnym lub beatyfikacyjnym). Może się on rozpocząć najwcześniej 5 lat po śmierci danej osoby (zdarzają się wyjątki, np. w przypadku Matki Teresy z Kalkuty czy Jana Pawła II). Proces odbywa się pod nadzorem postulatora - osoby czy wspólnoty (np. zakonu). Postulator powinien najpierw ustalić, czy dana osoba cieszy się opinią świętości, tzn. czy ludzie widzą w niej przyszłego świętego, czy zginęła śmiercią męczeńską lub praktykowała w swoim życiu w sposób ponadprzeciętny cnoty. Nowy święty ma być wzorem do naśladowania. Postulator bada też, czy Bóg udziela szczególnych łask za wstawiennictwem kandydata na ołtarze.
Po spełnieniu tych warunków może rozpocząć się dochodzenie diecezjalne. Postulator kieruje prośbę o wszczęcie postępowania do ordynariusza diecezji, w której zmarł kandydat. Przedstawia przy tym jego życiorys i najważniejsze informacje o jego działalności. Sporządza także listę świadków, którzy będą zeznawać w procesie. Od momentu rozpoczęcia postępowania diecezjalnego kandydatowi przysługuje tytuł sługi Bożego. Teraz analizie są poddawane jego pisma i wszelkie dotyczące go dokumenty (np. prace naukowe, artykuły, wydane książki, listy). Przesłuchuje się też świadków. Po zakończeniu postępowania w diecezji (które może trwać nawet kilkadziesiąt lat), dokumenty trafiają do watykańskiej Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych.
Kongregacja wydaje zezwolenie na rozpoczęcie procesu kanonizacyjnego, nadzoruje jego przebieg i zatwierdza postulatora. Określa warunki, jakie muszą zostać spełnione w czasie procesu. Z przesłanych do Kongregacji materiałów sporządzane jest tzw. Positio - obszerne opracowanie o życiu i cnotach lub męczeństwie sługi Bożego. Pisemną relację przekazuje się także Ojcu Świętemu. To on wydaje dekret o heroiczności cnót lub o męczeństwie. To otwiera już ostatni etap procesu. Do beatyfikacji wymagane jest teraz stwierdzenie przynajmniej jednego cudu dokonanego za przyczyną sługi Bożego. Najczęściej mamy do czynienia z uzdrowieniami lub nawróceniami. Po dokładnym zbadaniu okoliczności cudu wydaje się potwierdzający go dekret. Następuje uroczysta beatyfikacja. Odtąd daną osobę określa się mianem błogosławionej. Można jej oddawać publiczny kult, ale tylko na określonym terenie (w danej diecezji, kraju, wspólnocie zakonnej).
Do kanonizacji, czyli uznania kogoś za świętego, konieczny jest kolejny cud, który ma miejsce już po beatyfikacji. Po ogłoszeniu osoby świętą można jej oddawać kult już w całym Kościele, poświęcać jej świątynie, włączać do liturgii.
Różnica między błogosławionym a świętym jest jedna: w obszarze, na jakim dozwolony jest kult tej osoby. W przypadku błogosławionego - jego kult może odbywać się tylko na określonym terytorium; w przypadku świętych - taki kult jest nakazany w całym Kościele. Zarówno błogosławieni, jak i święci, cieszą się radością przebywania w gronie zbawionych w chwale nieba.

Aktualne szczegółowe regulacje dotyczące procesów beatyfikacyjnych i kanonizacyjnych znajdują się w Konstytucji Apostolskiej Jana Pawła II Divinus perfectionis Magister z 1983 r. Benedykt XVI zmienił praktykę z czasów Jana Pawła II, by papież osobiście przewodniczył wszystkim beatyfikacjom i kanonizacjom. Obecnie papież sprawuje jedynie uroczyste Msze kanonizacyjne; beatyfikacji natomiast dokonuje jego delegat.
Pierwszą kanonizacją przeprowadzoną przez papieża było ogłoszenie świętym biskupa Augsburga, Ulryka w 993 r. przez Jana XV na Synodzie Laterańskim.


W każdą niedzielę w czasie Eucharystii wyznajemy wiarę w "świętych obcowanie". Co to oznacza? Jak zaznaczył Sobór Watykański II w Konstytucji Lumen gentium:

Tajemnica świętych obcowania odzwierciedla nie tylko pochodzenie, ale i naturę Kościoła. Chrystus jest Głową Kościoła zarówno zadośćcierpiącego w czyśćcu, tryumfującego w niebie, jak i walczącego na ziemi. Jest to ten sam Kościół Jezusa Chrystusa, który funkcjonuje w trzech wymiarach. Istotą nieba jest wspólnota zbawionych w komunii "życia i miłości". Jest to jednocześnie stan pełni wszystkiego, pełni życia. Jako pojęcie eschatologiczne oznacza wieczne zbawienie po śmierci lub "bycie z Chrystusem" (Flp 1, 23), wspólnotę z Nim.
Do Kościoła niebiańskiego należą wszyscy święci w niebie wraz z Matką Bożą, Maryją, i aniołami. Wstawiennictwo świętych utwierdza "Kościół świętości" przez zasługi, które zdobyli oni na ziemi. Sobór Watykański II przypomina, że istnieje ich "braterska troska" o nas. To jest patronat wszystkich zbawionych nad ich braćmi pielgrzymującymi do wieczności. Kult świętych to wyraz aktywnej więzi nieba z ziemią. Skuteczne staje się zatem wstawiennictwo świętych za nami.
Obcowanie świętych to wzajemna wymiana darów duchowych między niebem, czyśćcem a ziemią. Wzajemnie udzielanie się dóbr duchowych realizuje się przez modlitwę, sakramenty (szczególnie Eucharystię) i odpusty.


Więcej o samej uroczystości Wszystkich Świętych, obchodzonej w Kościele 1 listopada, znajdziesz tutaj.

Poniżej natomiast więcej artykułów o beatyfikacji i kanonizacji, o kulcie świętych, o tajemnicy obcowania świętych i o świętości.

Anna Guzik
Jak się zostaje świętym, czyli rzecz o kanonizacji
Format HTML

e.kai.pl
Skąd się biorą święci?
Format HTML

e.kai.pl
Czym się różni święty od błogosławionego?
Format HTML

Gazeta.pl
Cud - podstawa kanonizacji
Format HTML

Wiara.pl
Uroczystość Wszystkich Świętych
Format HTML: Skąd kult świętych w Kościele?
Format HTML: Kult świętych a teologia katolicka
Format HTML: Stopnie kultu świętych w Kościele

ks. Dariusz Kwiatkowski
Kult świętych
Format HTML

Agata Puścikowska, Marcin Jakimowicz
Święci kontra upiory - o tradycji Halloween i chrześcijańskim stosunku do niej
Format HTML

Jan Paweł II
Świętych obcowanie
Nagranie archiwalne z pielgrzymki do Polski w 1983 r.
Format Real Audio

Julia Polak
Uwierz w "świętych obcowanie"!
Format HTML

Jan Paweł II
"Niebo" jako pełnia życia z Bogiem
Audiencja generalna, 21.07.1999
Format HTML

ks. Tomasz Horak
Wszystko jest dobre i jasne
Format HTML: część I
Format HTML: część II

Paweł VI
Święci, których Kościół i świat potrzebują
Format HTML

Wiara.pl
Błogosławieni Jana Pawła II (stan na rok 2003)
Format HTML

Wiara.pl
Święci Jana Pawła II (stan na rok 2003)
Format HTML

ks. Bogusław Turek CSMA
Polacy kanonizowani i beatyfikowani przez Ojca Świętego
Format HTML

ks. Tadeusz Uszkiewicz
Zaprzyjaźnić się ze świętymi
Format HTML

Bogusława
Droga do świętości
Format HTML

ks. Marek Doszko
"Gdzie można dzisiaj świętych zobaczyć?"
Format HTML

Adam Kaniuk
Świętym być...
Format HTML

Stanisława Czepińska
Przez różaniec do świętości
Format HTML

ks. Zbigniew Kobus
Relikwie cielesnym śladem świętych
Format HTML

Grzegorz Gacki
Relikwie
Format HTML: część I
Format HTML: część II

Gerald O'Collins SJ, Edwarg G. Farrugia SJ
Relikwie - hasło z leksykonu pojęć
Format HTML

ks. Augustyn Kuczok SDS
Cieszcie się i radujcie
Format HTML

s. Magdalena OP
Anonimowi święci
Format HTML

e.kai.pl
Najaktualniejszy katalog świętych
Format HTML

ks. dr Arkadiusz Nocoń
Odnowiona stara księga
Format HTML

ks. Maciej Radej
Błogosławieństwa - droga do nieba
Format HTML

ks. Waldemar Wesołowski
Niebo - miejsce dla naiwnych czy przyszłość wierzących?
Format HTML

ks. Henryk Zieliński
Jak jest po tamtej stronie?
Format HTML

ks. Jacek Zieliński
Świętością żyć w każdy nowy dzień, ocierać łzy ludzkiej niedoli...
Format HTML: część I
Format HTML: część II

ks. Jacek Żórawski
Świętymi bądźcie
Format HTML